Category Finanse

Gospodarstwa pomocnicze tworzy się przy jednostkach budżetowych

Są one wyodrębnione z tych jednostek pod względem organizacyjnym i podmiotowym. Celem powoływania gospodarstw pomocniczych jest złagodzenie rygorów budżetowych obowiązujących jednostkę budżetową, zwłaszcza wtedy, gdy pewien wycinek działalności jednostki budżetowej można oprzeć na zasadzie samofinansowania (wprowadzenie opłat, komercjalizacja działalności itp.), co pozwala odciążyć środki budżetowe. Przykładem gospodarstw pomocniczych mogą być: warsztaty szkolne, stołówki, hotele pracownicze, zakłady produkcyjne przy zakładach karnych, gospodarstwa rolne w resorcie obrony narodowej. Gospodarstwa pomocnicze są budżetowane netto, tzn. rozliczają się z macierzystą jednostką budżetową wynikiem finansowym. Mają prawo zatrzymać część efektów działalności na przyszły okres, jak też mogą tworzyć systemy motywacyjne. Istnienie gospodarstw pomocniczych ma więc na celu zracjonalizowanie gospodarowania środkami publicznymi.

więcej

Główne zasady reformy systemu podatkowego – kontynuacja

Po czwarte, oparcie się w większym stopniu niż przed reformą dochodów budżetowych na podatkach pośrednich jako bardziej pewnych dla państwa, łatwiejszych do skontrolowania przez niedorozwinięty aparat skarbowy, sprzyjających tworzeniu w gospodarce oszczędności pieniężnych, gdyż nie naruszają one wprost zysków przedsiębiorstw, tworząc tym samym warunki do inwestowania. Dostrzegając wiele zalet podatków pośrednich trzeba pamiętać też o ich wadach, wśród których za najważniejsze należy uznać luźny związek z zasadą sprawiedliwości oraz możliwość ich przerzucal- ności.

więcej

Forma publicznego funduszu celowego

Forma publicznego funduszu celowego wciąż jednak jest wykorzystywana -już po decyzji o ich reformowaniu powstało w ostatnich latach kilka takich funduszy. Z drugiej jednak strony, nastąpiła jak gdyby naturalna likwidacja Funduszu Literatury2, którego dochody w ostatnich latach już nie zwiększały się: jedynymi jego środkami były odsetki od lokat na rachunkach bankowych oraz pozostałości środków z lat ubiegłych. Środki Funduszu przeznaczane były na stypendia twórcze i socjalne dla pisarzy, zapomogi jednorazowe i dotacje do wydawanych książek i czasopism. Od roku 1996 funkcje Funduszu Literatury przejął Fundusz Promocji Twórczości, który zostanie scharakteryzowany w dalszej części tego rozdziału.

więcej

Deficyt budżetowy w roku 1991

W strukturze wydatków budżetu w roku 1990 zauważalny jest wyraźny spadek udziału dotacji na rzecz przedsiębiorstw. Natomiast wzrastał udział wydatków na edukację, ochronę zdrowia, opiekę społeczną oraz na ubezpieczenie społeczne. Budżet państwa ewoluował więc wyraźnie w kierunku budżetu administracyjnego oraz socjalnego, przy radykalnym ograniczeniu wydatków na gospodarkę (dotacje dla przedsiębiorstw oraz inwestycje).

więcej

Czynniki kryzysu finansów publicznych w okresie transformacji

Przygotowany znacznie wcześniej (pierwsza wersja budżetu została opracowana w lipcu 1994 r.) niż w ostatnich kilku latach projekt ustawy budżetowej na rok 1995 został uchwalony przez parlament zgodnie z ustawą zasadniczą i prawem budżetowym, nie wszedł jednak w życie z dniem I stycznia, gdyż Prezydent RP odmówił jej podpisania. Budżet państwa na rok 1995 stał sie pretekstem do ostrego konfliktu politycznego między naczelnymi organami państwa. Oceniając ten stan jako nienormalny dla funkcjonowania państwa i społeczeństwa należy jednak pamiętać, że budżet państwa jest instytucją z natury konfliktogenną i jako taka przedmiotem walki politycznej. W każdym razie brak ustawy budżetowej w pierwszych miesiącach roku 1995 wywołał trudności z utrzymaniem bieżącej płynności finansowej rządu, wyrazem tego było zaciągnięcie przez rząd pożyczki w wysokości 100 min USD w paryskim Oddziale PeKaO S.A. Fakt ten stał się przyczyną ostrej kontrowersji między Ministerstwem Finansów a Narodowym Bankiem Polskim, dotyczącej kosztów tej operacji i jej skutków dla podatników.

więcej

Charakter deficytu budżetowego w Polsce cz. II

Rozpocznijmy od inflacji. W dyskusjach zbyt często pomija się fakt, że inflacja poza negatywnymi skutkami dla gospodarki i społeczeństwa może sprzyjać poprawie finansów publicznych. Sytuacja taka powstaje wówczas, gdy dochody budżetu państwa bazują na podatkach przychodowych. Ten typ podatków dominuje w dochodach budżetowych w Polsce od roku 1992 (rozszerzenie podatku obrotowego i wprowadzenie VAT). W warunkach inflacji stan budżetu zależy od tego, czy wydatki są indeksowane i jaka jest ich struktura w porównaniu ze zmianą struktury cen.

więcej

Bony skarbowe

Bony skarbowe – co już wiemy są instrumentem bieżącego zaspokajania popytu państwa na pieniądz. Ich emisję rozpoczęto w Polsce w 1992 r., przy czym pierwszą podstawą prawną było zarządzenie Ministra Finansów z 31 grudnia 1991 r.20 Następnie warunki emisji bonów skarbowych i obrotu nimi zmieniały się na podstawie rozstrzygnięć prawnych, w miarę jak zmieniały się warunki finansowe państwa.

więcej

Bony skarbowe – dalszy opis

Oprocentowanie bonów skarbowych odbywa się na zasadzie dyskonta. Oprocentowanie jest ruchome i zindywidualizowane, uzależnione od cen zgłoszonych przez oferentów, zależy też – co zrozumiałe – od rodzaju bonu, tzn. od okresu jego wykupu. Na przykład w marcu 1992 r. średnia rentowność bonów 52-tygodniowych wynosiła 54,39%, a bonów 8-tygodniowych 44,05%. W celu ograniczenia nadmiernej spekulacji – niekorzystnej dla skarbu państwa – przyjęto następujące zasady:

więcej

Powstanie instytucji długu publicznego – ciąg dalszy

Wobec coraz bardziej wyraźnie rysującej się granicy między sektorem rządowym (budżetowym) a sektorem bankowym zaczęła się konkretyzować odpowiedzialność podmiotowa za zobowiązania w stosunku do zagranicy.

więcej

Okres transformacji gospodarki polskiej

Skuteczne wykorzystanie agencji i innych instytucji publicznych jest uzależnione od właściwie ustalonych zasad ich funkcjonowania, tak aby fundusze publiczne nie były marnotrawione, a tym bardziej defraudowane. Wprawdzie doświadczenia polskie z wykorzystaniem agencji i funduszy publicznych nie są jednoznacznie pozytywne (FOZZ, Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa), nie może to być jednak podstawą do odrzucenia tej formy oddziaływania na gospodarkę.

więcej

Gospodarka narodowa a dochody wytworzone w danym roku

Jeżeli popatrzymy na gospodarkę narodową z punktu widzenia dochodów wytworzonych w danym okresie (roku), to ich podział dokonuje się między władze publiczne a gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa. Władze publiczne znajdują się w uprzywilejowanej pozycji, jeśli chodzi o metodę pozyskiwania dochodów, gdyż realizują dochody w sposób administracyjny, przymusowy i bezzwrotny. Wynikają stąd ważne konsekwencje:

więcej

Komu Bank Światowy udzielił najwięcej kredytów?

Ważnym problemem Banku Światowego w nadchodzących latach będzie finansowanie wielu projektów inwestycyjnych w państwach byłego ZSRR. Według wstępnych obliczeń w końcu tego wieku na byłe państwa socjalistyczne przypadać będzie łącznie ponado 50% kredytów Banku światowego.

więcej

Prawidłowa ocena stanu finansów publicznych

Z wymienionego wyżej powodu dla prawidłowej oceny stanu finansów publicznych oraz prognozowania dochodów i wydatków budżetowych konieczne jest rozpoznanie nie tylko sald budżetowych dla danego roku, lecz także należności i zobowiązań skarbu państwa. Analiza ta pozwala uzyskać odpowiedzi na następujące fundamentalne pytania:

więcej

Uwarunkowanie działań (operant conditioning)

Autorzy koncepcji twierdzą, że dominująca logika jest gromadzona na poziomie map poznawczych (zbioru schematów poznawczych) dominującej koalicji. Wyraża się w wyuczonym podejściu do rozwiązywania problemów” (Prahalad i Bettis 1986, s. 490). Wskazują przy tym na cztery źródła kształtowania się dominującej logiki, pomocne zarówno w zrozumieniu procesu jej powstawania jak i trudności w jej zmianie: uwarunkowanie działań (operant conditioning), paradygmaty (paradigms), błędy poznawcze (cognitive biases) i proces rozpoznawania wzorca (the pattern – recognition process).

więcej