Kwestia kryzysu finansów publicznych

Zakres i głębokość zmian zachodzących w ustroju ekonomicznym i politycznym nie pozostawały bez wpływu na stan finansów publicznych. Zmiany ustrojowe naruszały podstawy finansów publicznych, gdyż dochody budżetu państwa bazowały na dochodach pochodzących z przedsiębiorstw uspołecznionych, a te właśnie podmioty objęła „szokowa terapia” gospodarki. Jedno z fundamentalnych założeń transformacji polskiej gospodarki polegało na wymuszeniu rynkowych zachowań przedsiębiorstw państwowych, wyrażającym się zwłaszcza w podniesieniu efektywności i sprostaniu wymogom konkurencji krajowej i zagranicznej. Różne przyczyny, których szczegółowe omawianie wykracza poza ramy niniejszej pracy, sprawiły, że założenie to w przypadku zdecydowanej większości przedsiębiorstw państwowych nie sprawdziło się. Jednym z symptomów była spadająca rentowność przedsiębiorstw (por. tablica 32). W konsekwencji nastąpiło załamanie dochodów budżetowych, widoczne zwłaszcza w latach 1991 i 1992, co było kompletnym zaskoczeniem dla władz publicznych. Państwo i społeczeństwo stanęło wobec niebezpiecznego w skutkach zjawiska kryzysu finansów publicznych.

Przedstawiony opis systemu finansów publicznych, określenie jego funkcji i roli w gospodarce rynkowej, pozwalają na sformułowanie pewnych uniwersalnych cech sytuacji, w której można mówić o kryzysie finansów publicznych.

Najogólniej można stwierdzić, że kryzys finansów publicznych występuje wtedy, gdy władze publiczne nie mogą skutecznie posługiwać się instrumentami fiskalnymi, funduszami publicznymi, wydatkami publicznymi itd. w wypełnianiu swoich ustrojowych funkcji, zwłaszcza zaś trzech funkcji podstawowych:

– alokacyjnej,

– redystrybucyjnej,

– stabilizacyjnej.

Tak ogólne podejście do kryzysu finansów publicznych jest jednak niewystarczające. Konieczne jest uzyskanie odpowiedzi na kilka podstawowych pytań:

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>