Wielkość udziału w dochodach z podatków centralnych

Z kolei tablica 25 prezentuje strukturę dochodów budżetów gmin według źródeł pochodzenia. Z przedstawionych danych wynika, że w ostatnich latach w Polsce nastąpiło jednak wyraźne umocnienie finansowych podstaw działalności władz gminnych. Zdecydowana większość dochodów opiera się na ustawowo określonych podatkach oddanych do wyłącznej dyspozycji władz gminnych. Również udział w podatkach centralnych jest zagwarantowany ustawowo, chociaż stopa (procent) udziału może się zmieniać na podstawie ustawy budżetowej.

więcej

Wprowadzenie podatku od towarów i usług

Często zmieniające się przepisy nie stwarzały warunków do prowadzenia długofalowej polityki firmy. Przepisy podatkowe były dla wielu podatników niezbyt jasne. Zdarzały się sytuacje, że podatnik, który popełnił np. błąd „mniejszej wagi”, polegający na tym, że nie umieścił pieczątki firmy, był obciążony taką samą karą, jak podatnik, który z zasady unikał podatku.

więcej

Zagadnienie zakresu finansów publicznych cz. II

Z powyższego wynika, że takie kategorie, jak sektor publiczny i finanse publiczne nie są tożsame, gdyż istnieją między nimi różnice co do zakresu. Nie wszystkie zjawiska i procesy finansowe zachodzące w przedsiębiorstwach będących własnością publiczną stanowią element finansów publicznych. Chodzi nie tylko o pełne finansowe odzwierciedlenie gospodarki prowadzonej przez przedsiębiorstwa publiczne, lecz także o majątek publiczny w ogóle, ł majątkowa, i bieżąca analiza sektora publicznego oraz finansów publicznych pozwala w sposób ostrzejszy rozróżniać te kategorie. Finanse publiczne reprezentują przede wszystkim bieżące (w skali jednego roku fiskalnego) dochody publiczne, podczas gdy sektor publiczny reprezentuje majątek publiczny gromadzony przez dziesięciolecia lub przejęty na podstawie specjalnych aktów prawnych (nacjonalizacja, komunalizacja itp.). W wyniku procesów gromadzenia bieżących funduszy publicznych majątek publiczny na ogól zwiększa się, ale możliwa jest także sytuacja przeciwna, gdy w wyniku sprzedaży lub innych przekształceń własnościowych majątek publiczny zmniejsza się.

więcej

Zagadnienie zakresu finansów publicznych

Jednym z podstawowych problemów napotykanych w okresie transformacji jest zakres finansów publicznych oraz związki zachodzące między poszczególnymi elementami systemu. Na obecnym etapie transformacji systemowej kluczowym zagadnieniem jest status przedsiębiorstw państwowych oraz status przedsiębiorstw państwowych przekształconych w jednoosobowe spółki skarbu państwa. W zachodniej teorii finansów publicznych przyjmuje się, że przedsiębiorstwa komercyjne, mimo że są własnością państwa, nie wchodzą w całości do finansów publicznych. Traktuje się je w identyczny sposób, jak przedsiębiorstwa prywatne, tzn. takie, które płacą podatki na rzecz funduszy publicznych. Faktem jest jednak, że niekiedy przedsiębiorstwa państwowe płacą mniejsze podatki oraz korzystają z subwencji z funduszy publicznych10.

więcej

Zmiany w doktrynie ekonomicznej państwa

Stosunek rządu do interwencjonizmu państwowego w pierwszym okresie transformacji, zwłaszcza w 1990 r., był zdominowany przez neoliberalną doktrynę ekonomiczną i społeczną, lansowaną zwłaszcza przez ekonomistów i polityków w Wielkiej Brytanii oraz w Stanach Zjednoczonych.

więcej

Zmiany w podejściu do równowagi budżetowej

Analizując problem skutków transformacji systemu finansów publicznych napotykamy istotną kwestię równoważenia budżetu państwa w okresie transformacji. Z perspektywy roku 1996 zauważalne są następujące zmiany w podejściu do deficytu budżetowego.

więcej

Obligacje jednoroczne cz. II

Oprocentowanie obligacji zostało oparte na skumulowanych miesięcznie odsetkach, odpowiadających wartości stopy wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez GUS w kolejnych 12 miesiącach. Nabywcy obligacji otrzymywali marżę w wysokości 5%, co oznacza, że realna rentowność obligacji wynosiła właśnie 5% (powyżej stopy inflacji).

więcej

Obligacja nominowana w USD

Obligacja nominowana w USD” została wyemitowana w 1991 r.12 na sumę 5453 min USD, o nominałach od 1 min USD do 10 min USD. Głównym celem emisji tej obligacji było formalne zabezpieczenie zadłużenia budżetu państwa z tytułu wykorzystywania lokat czterech banków dewizowych: PKO B.P., PeKaO S.A., NBP, Banku Handlowego, do obsługi długu zagranicznego (bilansu płatniczego). Wartość emitowanych obligacji odpowiadała wartości nominalnej zadłużenia skarbu państwa wobec zagranicy „zlokalizowanego” w wymienionych wyżej bankach. Emisja pierwotna obligacji dolarowych była skierowana wyłącznie do tych czterech banków, ale obligacje te mogą być przedmiotem obrotu wtórnego bez żadnych ograniczeń.

więcej

Międzynarodowa Korporacja Finansowa – kontynuacja

Korporacja udziela kredytów długoterminowych (7-12 lat) przedsiębiorstwom prywatnym bez gwarancji rządowej. Okres karencji wynosi 3 lata, a stopa oprocentowania kredytów jest taka sama jak na rynku kapitałowym. Udział kredytów Korporacji w finansowaniu danego przedsięwzięcia nie może przekroczyć 50% nakładów. Uczestnictwo Korporacji w finansowaniu danego projektu powoduje przyciąganie innych kapitałów, często parokrotnie większych niż jej udział w finansowaniu inwestycji.

więcej

Mechanizm powstawania należności i zobowiązań

Budżet państwa sporządzany jest metodą strumieniową. W ujęciu ex antę budżet zawiera sumę strumieni dochodów i wydatków w zamkniętym przedziale czasu, najczęściej w roku kalendarzowym. Różnica między sumą strumieni dochodów a sumą strumieni wydatków przyjmuje postać nadwyżki lub deficytu (rzadkie są sytuacje, w których występuje idealna równowaga). Analiza salda budżetu państwa musi być dokonywana w ujęciu ex antę oraz w ujęciu ex post.

więcej

Mechanizm powstawania należności i zobowiązań cz. II

Pozostańmy jednak jeszcze na chwilę przy formalnej stronie zagadnienia. Budżet państwa jako fundusz „sezonowy” nie jest w stanie inkorporować sald budżetów z poprzednich lat fiskalnych, chociaż konsekwencje ich występowania z reguły znajdują wyraz w nowym budżecie. Polega to najczęściej na przeznaczeniu części dochodów zwyczajnych budżetu na zwrot zaciąganych przez rząd pożyczek. Ewidencja sald budżetowych oraz ich obsługa wymaga zastosowania metody majątkowej i zasobowej. Z techniczno-organizacyjnego punktu widzenia ewidencja bieżących operacji budżetowych rządu z reguły odbywa się za pośrednictwem banku centralnego, który spełnia funkcje kasjera rządu. Na rachunkach banku centralnego odzwierciedlony jest stan środków budżetowych w przypadku nadwyżek z lat poprzednich lub stan zadłużenia rządu z tytułu finansowania deficytu budżetowego w ubiegłych okresach. W polskiej praktyce przyjmuje się, że salda budżetu państwa są „przejmowane” przez skarb państwa, jakkolwiek instytucja ta formalnie nie istnieje. Przy wielu zjawiskach w sferze finansów publicznych nie można obejść się bez rachunku, jakim jest skarb państwa4. Problem polega na tym, że nie można byłoby domknąć systemu ewidencji operacji funduszami publicznymi przy braku rachunku o charakterze majątkowym.

więcej

W latach 1978-1990 restrukturyzacji długu bankowego

Najbardziej znanym sposobem rozwiązywania zewnętrznego zadłużenia wspomnianych krajów jest przyjęta metoda restrukturyzacji długu. Jest ona stosowana przez Klub Paryski w odniesieniu do długu gwarantowanego i przez grupy banków komercyjnych {Klub Londyński) wobec zadłużenia niegwarantowanego. Istotę umów restrukturyzacyjnych można sprowadzić do tego, że wierzyciele odraczają krajom dłużniczym płatności rat kapitałowych i części należnych odsetek na dalsze lata (z pewnym okresem karencji) przy równoczesnym udzielaniu (nie zawsze jest to regułą) nowych kredytów (częściowo na spłatę odsetek). W przypadku restrukturyzacji kredytów bankowych zaciąganych na warunkach zmiennej stopy procentowej, w umowach restrukturyzacji ustala się nowe stawki oprocentowania tych kredytów oraz nową marżę (spread) ponad LIBOR.

więcej

Trzy lata funkcjonowania podatku VAT – próba oceny cz. II

Wprowadzenie podatku rodziło niebezpieczeństwo, że nastąpi wzrost cen spowodowany wyższym obciążeniem podatkowym towarów i usług. Miałoby to miejsce, gdyby stawki podatku VAT były wyższe od stawek podatku, który VAT-em został zastąpiony. Można się było spodziewać, że w tych działach gospodarki, w których obciążenie podatkowe wskutek wprowadzenia VAT byłoby niższe, przedsiębiorcy będą realizować zwiększony zysk, gdyż nie obniżą cen.

więcej

Kwestia zakresu wydatków budżetowych na gospodarkę cz. II

W okresie trasformacji gospodarki najbardziej pożądane są wydatki budżetowe na restrukturyzację przemysłu. Wydatki te są jednak wciąż znikome, mimo że w 1994 r. przewidziany został ich trzykrotny wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim (por. tablica 36). Z kwoty 6,2 bln zł przewidzianej w budżecie na rok 1994 większości, bo 4,3 bln zł, jest alokowana przez Ministerstwo Przemysłu i Handlu. Dotacje te przeznaczone zostały na finansowanie procesów likwidacyjnych 16 kopalń węgla kamiennego, nie mających żadnych szans na osiągnięcie rentowności, restrukturyzację przemysłu siarkowego, w tym finansowanie procesu likwidacji 2 kopalń siarki, restrukturyzację górnictwa soli oraz likwidację szkód górniczych w górnictwie mineralnym. Łącznie na dotacje dla górnictwa w roku 1994 przeznaczono około 3,5 bln zł. Wymieniony resort pozostałą część dotacji przeznacza na potrzeby jednostek przemysłu obronnego.

więcej