Zbudowanie nowoczesnego systemu finansów publicznych

Jeżeli chodzi o dylematy koncepcyjne, związane z funkcjonowaniem sfery społecznej, to początkowy okres transformacji systemowej charakteryzował się przecenianiem przez rząd możliwości komercjalizacji usług społecznych. Również w tej dziedzinie zauważalny jest wpływ neoliberalnych poglądów typowych dla niektórych krajów zachodnich, zwłaszcza dla Stanów Zjednoczonych. Na marginesie warto zauważyć, że fascynacja rozwiązaniami amerykańskimi, także w dziedzinie socjalnej, pozostaje w niejakiej sprzeczności z rozwiązaniami w krajach UE, do której podąża Polska. Typowym tego przykładem są usługi w zakresie edukacji, bezpłatne, w zasadzie, na wszystkich poziomach kształcenia. W miarę upływu czasu doktryna rządu w dziedzinie polityki społecznej ulegała wyraźnemu przewartościowaniu. Istota zmiany polega na tym, że należy reformować sferę usług społecznych, w tym także wprowadzać pewne elementy odpłatności, np. za wybrane usługi zdrowotne, edukacyjne (studia zaoczne), ale przy zachowaniu podstawowych praw socjalnych obywateli. Niewątpliwie jedną z przyczyn sprawczych zmieniających doktrynę państwa w tej dziedzinie jest postępująca pauperyzacja pewnych grup społeczeństwa, co powoduje, że nie mają one dostępu do niektórych skomercjalizowanych usług.

Poważną barierą szybkiej budowy systemu finansów publicznych jest brak środków finansowych. Stworzenie np. nowoczesnego systemu ubezpieczeń społecznych wymaga znacznych funduszy. Podobnie np. odejście od dotychczasowego systemu pomocy stypendialnej dla studentów wymagałoby poważnych funduszy. Zreformowanie sfery usług społecznych wymaga więc kapitału na wdrożenie nowych rozwiązań. Są to jak gdyby koszty ekonomiczne tej operacji. Pozostając przy przykładzie stypendiów socjalnych, można by je zastąpić pożyczkami dla studentów, które spłacaliby z przyszłych wynagrodzeń przez okres życia zawodowego (np. 30 lat) jako pewien procent miesięcznego wynagrodzenia. Program taki wymaga jednak w okresie wdrażania, a więc co najmniej w okresie 4-5 lat, znacznych nakładów finansowych.

Niezależnie od tego typu potrzeb finansowych, budowa systemu finansów publicznych będzie wymagać środków związanych z kosztami administracyjnymi. Chodzi np. o zbudowanie aparatu zdolnego przeprowadzić reformę systemu administracji i finansów publicznych oraz sprawnego aparatu kontroli skarbowej i aparatu zarządzającego ubezpieczeniami społecznymi.

Zbudowanie nowoczesnego systemu finansów publicznych będzie więc napotykać barierę finansową, co jest swego rodzaju paradoksem. Brak tych środków ogranicza bowiem zmiany systemowe w sferze finansów publicznych, a to z kolei opóźnia proces racjonalizacji gospodarowania funduszami publicznymi.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>